Dwingeloo (in de dorpsmond Dwingel) komt in 1181 voor het eerst voor in een oorkonde. Rond het dorp vindt u prachtige natuurgebieden waaronder het Nationaal Park Dwingelderveld en de krentenbossen bij het landgoed Oldengaerde. Naast het hoofddorp Dwingeloo zijn er nog de buurtschappen Lhee, Lheebroek, Dieverbrug, Leggeloo, Eemster, Geeuwenbrug en het Westeinde.
Kerk
De Nederlandse hervormde kerk is kort na 1500 gesticht. De Sint Nicolaaskerk heeft markante bekroning in de vorm van een ui (in Dwingeloo spreekt men van een "siepel"). De kerk heeft na een grote dorpsbrand in 1923 zijn middeleeuwse, gotische vorm behouden. In 1630 is de oude torenspits ingestort en heeft de nieuwe spits de karakteristieke ui- of peervorm gekregen.
De Spiker van Lhee
Een "spiker" is een verzamel- en bewaarplaats van belastingen in natura, zoals in de middeleeuwen veel werd gebruikt. In 1954 is deze historische plek tijdens een zandafgraving gevonden. De grafheuvels uit de bronstijd nabij het Smitsveen zijn een bewijs dat ook hier vroege bewoners zijn geweest.
Franse vluchtelingen
De Franse huizen vlakbij de kerk houden de herinnering aan het verblijf van de Franse vluchtelingen in leven. Toen de Franse koning Lodewijk XIV in 1685 het Edict van Nantes herriep, waren de protestanten (Hugenoten) hun leven in eigen land niet meer zeker en vluchtten naar het buitenland. Een groep kreeg onderdak op havezate Batinghe. De toenmalige eigenaar Elbert Anthonie baron van Pallandt hield een collecte in alle Drentse kerken. Van dat geld liet hij voor de Fransen eenkamerwoningen bouwen.
Havezaten
Aan de westzijde van het dorp liggen de landhuizen van de havezaten Batinge en Entinge. Havezate Westrup staat aan de noordzijde van het dorp. Ongeveer anderhalve kilometer ten zuidwesten van Dwingeloo bevindt zich de havezate Oldengaerde. De landhuizen zijn particulier bezit en worden door de eigenaar bewoond.
Planetron
Net buiten Dwingeloo ligt het bijzondere gebouw van het Planetron. Op een groot koepelvormig projectiescherm kunt u hier duizelingwekkende voorstellingen zien. Voor een bezoek aan de wereldberoemde radiotelescoop gaat u naar het gebouw van ASTRON. Deze speurt het heelal af naar nieuwe planeten en sterren en wordt beheert door de Stichting CAMRAS. Zie ook www.planetron.nl.
Informatie
Meer informatie over de historie van Dwingeloo en omstreken kunt
u krijgen bij de stichting "Dwingels Eigen" www.dwingelseigen.nl.
