Nieuwjaarstoespraak 2019

Op woensdag 16 januari 2019 - de derde woensdag in het nieuwe jaar - was de nieuwjaarsbijeenkomst van gemeente Westerveld.

Rond 20.15 uur hield burgemeester Jager namens het gemeentebestuur een toespraak.

(Gesproken woord is definitief woord, met andere woorden: de tekst kan hier en daar een heel klein beetje afwijken van de daadwerkelijke toespraak).

Beste aanwezigen,

Uiteraard wil ik u allereerst namens het gemeentebestuur, het management en de medewerkers van Westerveld, een heel voorspoedig 2019 toewensen.

Inmiddels zijn we alweer ruim 2 weken later, maar ik wil toch nog even teruggaan naar de jaarwisseling. In Westerveld is deze wederom ontzettend rustig, gezellig en vreedzaam verlopen. Een compliment voor ons allemaal. In mijn beleving – en ik hoop ook in de uwe – is dat normaal, en zijn vernielingen en geweld jegens wie dan ook, volstrekt abnormaal en absurd. In de berichtgeving las ik dat er in Drenthe dan toch nog 130 brandjes geblust zijn tijdens de jaarwisseling. Dan is wellicht de eerste reactie: waarom moet zo’n feestelijk moment gepaard gaan met het verslepen en in brand steken van spullen? Dat is toch niet nodig? Houd het toch rustig, gezellig en vreedzaam.
Maar: die eerste gedachte is misschien wel helemaal niet juist! Stel het zijn allemaal brandjes geweest die per ongeluk ontstaan zijn doordat een klein vonkje op een plek terecht kwam waar het niet bedoeld was te vallen? Ik geef toe dat dat misschien niet in alle 130 gevallen aannemelijk is, maar je weet het niet! Een conclusie is snel getrokken en gaat snel een eigen leven leiden als ‘de waarheid’. Oók een te snel getrokken, verkeerde conclusie.
Wanneer zich een incident voordoet, wordt ‘en masse’ héél snel de vraag gesteld: wat is de oorzaak? Of: wie heeft het gedaan? Of: wie heeft de schuld? Ook op 1 januari heb ik die vragen weer veel gehoord en het enige goede antwoord is – wanneer je zorgvuldig wilt zijn, niemand tekort wilt doen én het zeker wilt weten – dat het onderzocht moet worden. En nee: onderzoeken is niet een doekje voor het bloeden, is niet een manier om ergens achter te verschuilen. Het voorkomt dat er een verkeerd beeld ontstaat, er een verkeerde conclusie getrokken wordt én mensen onnodig beschadigd of beschuldigd worden. Want vergeet niet: ‘de overheid’ of ‘de politie’ of ‘de vereniging’ of ‘de zorg’ is niets! Het is een term, het is iets abstracts, het is een begrip. Maar wél een abstract begrip dat gevormd wordt door mensen die – over het algemeen – met de beste bedoelingen hun werk doen en een functie bekleden!
Bij bepaalde functies hoort soms, dat er impopulaire maatregelen genomen moeten worden. Hoe impopulair maatregelen of besluiten ook zijn: het rechtvaardigt agressie, geweld en bedreiging nooit. Sterker nog: niets rechtvaardigt dat! En ik wil dan ook mijn collega van Haarlem, de winnaar van de Machiavelliprijs, de heer Jos Wienen hier absoluut even noemen.

<…>

We zijn alweer ruim 2 weken ná de jaarwisseling – want Westerveld houdt traditiegetrouw als laatste gemeente in Drenthe haar nieuwjaarsreceptie – en het uitwisselen van nieuwjaarswensen zou eigenlijk ‘al niet meer mogen’. Tenminste, wanneer je er vanuit gaat dat dat tot Drie Koningen, tot 6 januari, ‘mag’. Maar dat is géén in beton gegoten regel en slechts één van de mogelijke antwoorden op de vraag: “tot wanneer mag je iemand een voorspoedig nieuwjaar wensen?”
Laten we hier afspreken dat we er vooral géén concrete datum of periode aan verbinden maar de-beste-wensen uitwisselen “zo lang dat goed voelt!”

Een voorspoedig 2019…
Het woord ‘voorspoedig’ is daarbij een veilig woord want iedereen kan deze term, een zelfgekozen lading geven:

  • Voor wie in financiële nood zit, kan een voorspoedig jaar betekenen, dat het gemakkelijker wordt om de eindjes aan elkaar te knopen! Voorspoed is dan, dat die eeuwige zorgen en prakkisaties in het hoofd, ‘even’ plaats maken voor rust en ruimte. In Westerveld zijn er op 31 december en 1 januari - zover bekend - géén mega-kanjer-jackpotten uit de lucht komen vallen dus de bekende loterijen hebben geen soelaas geboden. Wellicht dat voor degenen die het betreft, in 2019 op een andere wijze, het financiële probleem opgelost wordt. Ik hoop het van harte. Heeft het kabinet ook niet beloofd dat iedereen er een beetje op vooruit gaat?
  • Voor wie zich alleen of eenzaam voelt, kan een voorspoedig jaar betekenen dat de leegte gevuld wordt met mooie momenten waarop er waardevol contact is: momenten waarop een verhaal gehoord wordt, een vraag beantwoord, begrip ervaren en getoond kan worden, er zowel gesproken kan worden over koetjes-en-kalfjes als over de grote vragen waar geen eenduidig antwoord op is. In een omroepgids zag ik onlangs een versje geschreven door ene Marjolein Kool, dat zij had ingezonden na een oproep voor een alternatieve tekst voor het welbekende vers ‘Stille nacht, Heilige nacht’. De moderne versie van mevrouw Kool was als volgt:

Stille nacht, veilige nacht,
tablet uit, YouTube zacht,
Facebook, e-mail en smartphone op stil,
geen gebliep en gezoem en getril.
Wie niet swipet maar weer streelt,
voelt hoeveel meer je dan deelt.

  • Voor wie een etiket opgeplakt heeft gekregen, kan een voorspoedig jaar betekenen dat het etiket is verdwenen en diegene ‘gewoon’ meetelt als mens, als onderdeel van de samenleving. Voorspoedig is dan: heel eigen en uniek zijn, maar tegelijk ‘hetzelfde’ en één van allen. Niet meer gezien worden als ‘een minderheid’, als ‘afwijkend’ , of als ‘iemand die anders is’. Een voorspoedig jaar zegt dán iets over hoe we praten, denken en handelen ten aanzien van verschillen die er zijn en mógen zijn in ras, culturele bagage, fysieke of geestelijke gesteldheid, politieke gezindheid, geslacht, geaardheid, geloof en ga zo maar door.
    In iedere nieuwjaarstoespraak die ik in deze publiekshal heb mogen houden, heb ik op een of andere manier aandacht gevraagd voor: respectvol samenleven, lief zijn voor elkaar, de verbinding zoeken, kijken naar de overeenkomsten en niet naar alleen naar de verschillen, tegelijkertijd het accepteren van verschillen, voor verdraagzaamheid en naastenliefde. Beseffende dat we vanuit deze bijeenkomst niet de hele wereld kunnen veranderen, kunnen we wél beginnen bij onszelf! Dus ik geef het u nogmaals mee…
    Om niet eenmalig maar blijvend aandacht te vragen voor eenheid en normaal omgaan met elkaar, zullen wij niet eens per jaar de regenboogvlag hijsen, maar voortaan iedere eerste maandag van de maand deze vlag hijsen.
  • Tenslotte betekent een voorspoedig jaar voor velen, een gezond jaar. Een goede gezondheid is niet vanzelfsprekend en is ook niet iedereen gegeven. Voor een deel is het een kwestie van pech of mazzel en voor een deel hebben we dat zelf in de hand. Gezond eten, een goede balans tussen eten en bewegen, voldoende slapen en ontspannen: ik vertel u hiermee niets nieuws. En natuurlijk: niet roken. We zijn hier met bekenden onder elkaar en ík weet dat ú weet, dat ik in mijn leven héél veel gerookt heb tót 2014. Misschien ben ik wel een van de laatsten die iets zou moeten zeggen over het stoppen met roken, maar ik doe het toch, want ik wens u immers een goede gezondheid! En we gaan ook kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat mensen hier niet door een rookgordijn naar binnen hoeven te treden.

We zien elkaar sowieso volgend jaar weer hier op de 3e woensdag in januari én naar ik hoop in blakende gezondheid!

Nogmaals: een voorspoedig 2019 en pas goed op elkaar.